بدين ترتيب باوجود عالمان و محدثان بسيار در اين ناحيه ، حوزهء سمرقند در عصر غيبت به شكوفايى رسيد . نكتهء قابل‌توجه در اين دوره تبادلات علمى و فكرى اين حوزه با حوزهء قم بود كه اين امر به خوبى در مهاجرت برخى از علما و يا پرورش‌يافتگان حوزهء قم به سمرقند و يا مهاجرت برخى طالبان علم سمرقندى به حوزه‌هاى علمى ديگر مشهود است و در بخش آتى به دسته‌اى از آن‌ها اشاره مىشود . روابط حوزه‌هاى علمى حوزه‌هاى علمى شيعه در شهرهاى مختلف ، كه به آن‌ها اشاره گرديد ، به طرق گوناگون با يكديگر در ارتباط بودند . ارتباط حوزه‌ها با يكديگر ، موجب توسعهء علوم در زمينه‌هاى متنوع و گسترش آن‌ها در بلاد مختلف و رونق يافتن حوزه‌هاى مذكور مىشد و هم‌چنين سبب انتقال دانسته‌ها و اطلاعات علمى حوزه‌ها به يكديگر و آگاهى يافتن استادان و دانش‌پژوهان هر حوزه از فعاليت‌هاى علمى ديگر حوزه‌ها مىگرديد . در بعضى موارد ، اين نقل و انتقال علمى به حدى گسترده و زياد بود كه برخى از حوزه‌ها تحت الشعاع وضعيت فرهنگى مكاتب علمى حوزه‌اى واقع مىشدند كه ارتباط بيشترى با آن داشتند ، چنان‌كه حوزهء بغداد تا حد زيادى تحت‌تأثير حوزهء كوفه و مكتب علمى آن بود . به‌هرحال ارتباط حوزه‌ها و مراكز علمى ، مهم‌ترين عامل گسترش فرهنگى تشيع در اين عصر ، و ديگر اعصار ، محسوب مىگرديد . مهم‌ترين جلوهء اين ارتباط ، آمدوشد عالمان و انديشمندان ، ميان مراكز علمى موجود در قالب سفرهاى تحصيلى - علمى و مهاجرت‌ها بود . به‌طور معمول شمار زيادى از طلاب و دانش‌پژوهان براى تحصيل و بهره‌مندى از استادان مختلف ، به شهرها و مراكز علمى ديگر سفر مىكردند . بسيار اتفاق مىافتاد كه طالبان علم